Medicatie
Er zijn twee grote wetenschappelijke onderbouwde typen medicatie bij de behandeling van de ziekte van Alzheimer te onderscheiden:
- Cholinesterase-inhibitoren
- Memantine (Ebixa)
Het effect van Ginkgo Biloba-extract op dementie is niet bewezen. (1)
Eerste trials met Aducanumab, een monoclonaal antilichaam gericht tegen het eiwit amyloïd-beta, lijken veelbelovend, maar verder onderzoek dient nog te gebeuren die voorgaande bevindingen bevestigen. (2)
Cholinesterase-inhibitoren
De cholinesterase-inhibitoren zijn geïndiceerd en terugbetaald bij milde tot matige dementie (MMSE boven de 10).(1)
Een recente Cochrane-analyse (2018) toonde een effect van de inname van Donepezil gedurende 52 weken op het geheugen en op het functioneren in het dagelijks leven, maar niet op het gedrag en de levenskwaliteit van patiënten met de ziekte van Alzheimer. (3) Bij het opstarten van deze behandeling dient men de mogelijkse voordelen af te wegen tegen de ongewenste effecten van deze behandeling.(4)
Er zijn drie producten:
- Donepezil (Aricept)
- Galantamine (Reminyl)
- Rivastigmine (Exelon)
Nevenwerkingen
- Cardiale geleidingsstoornissen (bradycardie, AV-block). Zie Folia 2006. Er wordt geadviseerd om vóór opstarten van deze medicatie het serumkalium te bepalen en een ECG af te nemen
- Misselijkheid, braken, diarree, verminderde eetlust
- QT verlenging (Donepezil), met risico op torsades de pointes
- Convulsies
- Urine-incontinentie
- Uitlokken of verergeren van extrapyramidale symptomen
- Spierkrampen (Galantamine)
- Gewichtsverlies (Rivastigmine) (1)
Memantine
Memantine heeft een gunstig effect bij matige tot ernstige vorm van de ziekte van Alzheimer op de cognitieve functies, ADL en gedragsstoornissen. Bij milde vormen van dementie is er geen evidentie (4). Memantine wordt terugbetaald bij een gelijktijdige behandeling met een cholinesterase-inhibitor een MMSE-score onder 15 en hoger of gelijk aan 10.
Memantine is tegenaangewezen bij vasculaire dementie.
De aanbevolen onderhoudsdosis is 20 mg per dag. Deze dient opgebouwd te worden volgens onderstaand schema.
- Week 1 (dag 1-7): 0,5 tablet van 10 mg (5 mg) per dag gedurende 7dagen
- Week 2 (dag 8-14): 1 tablet van 10 mg (10 mg) per dag gedurende 7 dagen
- Week 3 (dag 15-21): 1,5 tablet van 10 mg (15 mg) per dag in te nemen gedurende 7 dagen
- Vanaf week 4: twee tabletten van 10 mg (20 mg) per dag (6
Nevenwerkingen
- Hallucinaties
- Verwardheid
- Agitatie
- Duizeligheid
- Hoofdpijn
- Moeheid
- Bradycardie
- Atrioventriculair blok (1)
Wanneer dien je te overwegen om deze medicatie te stoppen?
- Er is een achteruitgang van de cognitie en / of functie de afgelopen 6 maanden ondanks inname van de medicatie gedurende 12 maanden.
- Er is geen verbetering / stabilisatie / verminderde achteruitgang van de toestand sinds inname van de medicatie gedurende 12 maanden.
- De patiënt bevindt zich in het eind-/ ernstig stadium van dementie.
- De patiënt heeft een terminale ziekte.
- De patiënt wil of kan de medicatie niet meer innemen.
- Bij ernstige agitatie of rusteloosheid.
- Bij geneesmiddeleninteracties of contra-indicaties.
- Indien de patiënt, zijn mantelzorger of familie deze medicatie wenst te stoppen.
Memantine heeft een gunstig effect bij matige tot ernstige vorm van de ziekte van Alzheimer op de cognitieve functies, ADL en gedragsstoornissen. Bij milde vormen van dementie is er geen evidentie (4). Memantine wordt terugbetaald bij een gelijktijdige behandeling met een cholinesterase-inhibitor een MMSE-score onder 15 en hoger of gelijk aan 10.
Memantine is tegenaangewezen bij vasculaire dementie.
De aanbevolen onderhoudsdosis is 20 mg per dag. Deze dient opgebouwd te worden volgens onderstaand schema.
Meer informatie
Bronnen
1. Bcfi Anti-Alzheimermiddelen. Beschikbaar via https://www.bcfi.be/nl/chapters/11?frag=9357. Geraadpleegd 20 augustus 2019.
2. Geraadpleegd via www.eoswetenschap.eu.
3. Birks JS, Harvey RJ. Donepezil for dementia due to Alzheimer’s disease. Cochrane Database Syst Rev 2018, Issue 6. Naar het artikel.
4. Michiels, B. Donepezil voor de ziekte van Alzheimer: een update. Minerva 15 03 2019 Geraadpleegd via www.minerva-ebm.be.
5. McShane R, Westby MJ, Roberts E, Minakaran N, Schneider L, Farrimond LE, Maayan N, Ware J, Debarros J. Memantine for dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019, Issue 3. Naar het artikel.
6. Zorginstituut Nederland. Farmacotherapeutisch Kompas. Beschikbaar via www.farmacotherapeutischkompas.nl.
7. Reeve, E., Farrell, B., Thompson, W., Herrmann, N, Sketris, I, et al. Deprescribing Cholinesterase Inhibitors and Memantine in Dementia: Guideline Summary. The Medical Journal of Australia 210.4 (2019): 174-79. Naar het artikel.
